هدف: جداسازی و شناسایی قارچها از ضایعات آبشش کپورماهیان پرورشی استان مازندران.نمونه ها: نمونه های آبشش از کپور معمولی (Cyprinus carpio)، کپور نقره ای (Hypophthalmichthys molitrix) و کپور علفخوار (Ctenopharingodon idella)روش: ابتدا سطح آبشش توسط آب مقطر استریل شستشو داده شد. سپس قطعاتی از آبشش به روش استریل جدا و پس از نگهداری در لوله های استریل، به آزمایشگاه منتقل شدند. پس از آن در محیطهای سابوروگلوکزآگارو کورن میل آگار کشت داده شدند.تجزیه و تحلیل آماری: آزمون مربع کای و آزمون تی.نتایج: در مجموع 39 گونه قارچ از ضایعات آبشش ماهیان جدا و شناسایی گردید. مهمترین قارچهای بیماریزای جدا شده شامل برانکیومایسس، ساپرولگنیاها، گونه های فوزاریوم، فوما و اگزوفیالا بودند. گونه های فوزاریم (46.40 درصد) و ساپرولگنیا ( 25 درصد) بیشترین فراوانی را داشتند در حالی که اگزوفیالا (3.6 درصد) کمترین فراوانی را در بین قارچهای بیماریزای جدا شده نشان دادند.نتیجه گیری: در این مطالعه قارچهای برانکیومایسس، فوما و اگزوفیالا برای اولین بار در ایران از ماهیان جدا شده است. چنین استنباط می شود که قارچهای جدا شده در این مطالعه نقش مهمی را در بیماریزایی ماهی داشته باشند. بنابراین برای بررسی این موضوع به مطالعات بیشتری در آینده نیاز است.

برای شناخت بهترین مولدهای ماده کپور نقره ای بر روی 186 مولد ماده، ریخت سنجی و اندازه گیری صفات تولید مثلی انجام شد. و از میان آنها 9 مولد بر اساس ضریب چاقی جهت بررسی های بعدی انتخاب شدند. پارامترهای اندازه گیری شده عبارت اند از: طول کل، طول استاندارد، وزن بدن، ضریب فولتون، ارتفاع بدن، نسبت فربهی بدن، طول سر و سن. پس از تکثیر مصنوعی مولدین مشخصات تخم ها و مراحل انکوباسیون شامل میزان باقیماندگی تخم در دوره انکوباسیون، وزن تخمدان، هم آوری کاری، هم آوری نسبی، درصد تخم های لقاح یافته و لاروهای حاصل بررسی شدند. در مورد هر مولد ماده عملیات تکثیر مصنوعی به طور مجزا انجام گرفت. لاروهای حاصله در استخرهای خاکی جداگانه جهت تعیین کیفیت بچه ماهیان تا مرحله انگشت قد، پرورش داده شدند. با توجه به اطلاعات موجود مبنی بر مناسب بودن مولدین5+، 6+ و 7+ ساله بررسی روی این سه رده سنی که به ترتیب مولدین مربوطه ضریب فولتون معادل K>2.2، K<2 و 2<K<2.2 داشتند صورت گرفت. مولدین با ضریب فولتون بیشتر از 2.2 نسبتا از لحاظ سلامتی و بقا و سایر مواردی که در گزینش مولد ماده خوب در نظر گرفته می شود برتری داشتند.

در این مطالعه آنزیم های سرمی آلکالین فسفاتاز (ALP)، آلانین ترانس آمیناز (ALT)، آسپارتیت ترانس آمیناز (AST) و لاکتات دهید روژناز (LDH) در سه گونه ماهی کپور معمولی، کپور علفخوار و کپور نقره ای استان خوزستان مورد بررسی قرار گرفت. برای این کار از 150 قطعه ماهی به ظاهر طبیعی خونگیری به عمل آمد (از هر گونه 50 قطعه). در ماهی کپور معمولی متوسط آنزیم هایALP ALT, AST, و LDH به ترتیب 18، 285، 53 و 1125 واحد بین المللی بوده است. در ماهی کپور علفخوار متوسط این آنزیم ها به ترتیب 16، 255، 34، 1540 و در ماهی کپور نقره ای به ترتیب 14، 126، 40 و 1556 واحد بین المللی بوده است.محدوده فعالیت آنزیم ALT در ماهی کپور علفخوار 18-13 به دست آمده است. این محدوده در مورد ماهی کپور نقره ای 16-11 و در ماهی کپور معمولی 21- 15 بوده است. محدوده فعالیت آنزیم LDH در ماهی کپور علفخوار 1595- 1484 به دست آمده است. این محدوده در مورد ماهی کپور نقره ای 1650-1461 و در ماهی کپور معمولی 1250- 1000 بوده است. محدوده فعالیت آنزیم ALP در ماهی کپور علفخوار 314- 197 به دست آمده است، این محدوده در مورد ماهی کپور نقره ای 156- 97 و در ماهی کپور معمولی 337- 234 بوده است. محدوده فعالیت آنزیم AST در ماهی کپور علفخوار 42- 26 به دست آمده است، این محدوده در مورد ماهی کپور نقره ای 46- 33 و در ماهی کپور معمولی 63-43  بوده است. متوسط آنزیم LDH در سه گونه ماهی مورد مطالعه با یکدیگر اختلاف معنی داری داشته است (0.05>p) به نحوی که میزان این آنزیم در ماهی کپور معمولی به طور معنی داری از دو ماهی دیگر کمتر بوده است. در مقایسه آنزیم ALP در سه گونه ماهی مذکور نیز اختلاف معنی داری مشاهده گردید (0.05>p). این آنزیم در ماهی کپور نقره ای به طور معنی داری از دو ماهی دیگر کمتر بوده است (0.05>p). متوسط آنزیم AST در کپور معمولی به طور معنی دار از کپور علفخوار بیشتر بوده است (0.05>p). در مقایسه آنزیم ALT تفاوت معنی داری بین سه گونه ماهی مشاهده نشد (0.05>p).

زمینه مطالعه: آبشش یکی از اندام های مهم ماهی ها است که در ماهیان مختلف دارای عملکرد های مختلفی به خصوص تبادل گازهای تنفسی و فرایند های فیزیولوژیکی مهمی مانند تنظیم اسمزی، تنظیم یونی، دفع فرآورده های نیتروژنی و تعادل اسید و باز می باشد. هدف: مطالعه حاضر با هدف تعیین و شناسایی ساختار بافت شناسی و هیستومتری آبشش ماهی کپور نقره ای بالغ و نالغ انجام گرفت. روش کار: جهت مطالعه هیستومتریک، از آبشش ماهیان بالغ و نابالغ نمونه هایی به ضخامت حداکثر cm 5/0 برداشته و پس از ثبوت در فرمالین 10% و طی مراحل معمول تهیه مقاطع بافتی، برش هایی به ضخامت µ 5 تا µ 6 تهیه و مورد رنگ آمیزی هماتوکسیلین-ائوزین و پریودیک اسید شیف قرار گرفتند. نتایج: در این پژوهش آبشش 10 قطعه ماهی کپور نقره ای نابالغ با میانگین طول کل بدن cm 36/0 ± 95/10 و میانگین وزنی g 08/1 ± 02/12 و 10 قطعه ماهی کپور نقره ای بالغ با میانگین طول کل بدن cm 07/1 ± 40/41 و میانگین وزنی g 6/66 ± 1050 با حدود سنی 7 ماه مورد مطالعه قرار گرفتند. آبشش ماهیان در حالت ماکروسکوپی از 4 جفت کمان آبششی تشکیل شده که در محفظه آبششی و در طرفین سر ماهی قرار دارد و در حالت تازه به رنگ قرمز روشن می باشد. براساس نتایج میکرومتریک ضخامت بافت پوششی لاملای اولیه و خارهای آبششی در سمت راست و چپ در همه قسمتهایی که مورد مطالعه قرار گرفت در بالغین و نابالغین دارای تفاوت معنی داری نبود، تنها ضخامت بافت پوششی خار آبششی در قسمت نوک خار در بالغین بیشتر از نابالغین بود. تعداد منافذ خار آبششی با افزایش وزن ماهی کاهش یافته و اندازه آن ها بزرگتر می شود. همچنین در ماهیان بالغ تعداد سلول های موکوسی در قسمت چماقی شکل و در نابالغین در بدنه لاملای اولیه بیشتر از سایر قسمت ها مشاهده گردید، که نشان دهنده ترشح موکوس بیشتری در این ناحیه می باشد. نتیجه گیری نهایی: بافت پوششی و لاملاهای این ماهی تفاوتی با سایر ماهیان هم خانواده خود نداشت تنها تفاوت در اندازه و شکل خارهای آبششی می باشد.

غلظت جیوه کل (T-Hg) تجمع یافته در بافت عضله دو گونه ماهی کپور معمولی و کپور نقره ای سد قشلاق سنندج به عنوان پرمصرف ترین ماهی های منطقه در خلال ماه های تیر تا آذر 1388 ارزیابی شد، تا ضمن مقایسه غلظت جیوه تجمع یافته در بافت های خوراکی این ماهی ها، روند تغییرات T-Hg در خلال فصول مطالعه تعیین شود. در هر ماه 4 قطعه ماهی از هر دو گونه (مجموعا 48 نمونه) به صورت تصادفی صید و غلظت T-Hg در بافت عضله این ماهی ها با استفاده از دستگاه پیشرفته اندازه گیری جیوه(Advanced Mercury Analyzer, Model; Leco 254 AMA)  تعیین شد. میانگین (± خطای استاندراد) T-Hg در بافت عضله دو ماهی کپور معمولی و کپور نقره ای به ترتیب 67.20±233 و 43.26± 367 بر حسبppb  یا ng g-1 وزن خشک به دست آمد. مقایسه میانگین های ماهانه جیوه تجمع یافته در بافت عضله دو گونه ماهی کپور معمولی و نقره ای اختلاف معنی داری از خود نشان ندادند (F5,36=2.29, P=0.1926)، در حالی که میانگین T-Hg تجمع یافته در بافت عضله گونه کپور نقره ای به صورت معنی داری بیشتر از کپور معمولی بود (F1,36=19.70, P=0.0068). غلظت جیوه تجمع یافته در بافت عضله دو گونه کپور معمولی و نقره ای با متغیرهای زیستی طول کل، طول استاندارد و وزن، همبستگی معنی دار و مثبتی از خود نشان دادند (P<0.05).غلظت T-Hg در بافت عضله کلیه ماهی هایی که وزن آنها بیشتر از 500 گرم بود، بالاتر از استانداردEPA  و در نمونه هایی که وزن آنها بیشتر از 850 گرم بودند، بالاتر از دو استاندارد جهانی WHO وFAO  بودند.

زمینه و هدف: با وجود افزایش کاربرد نانو ذرات نقره در صنعت و محصولات مصرفی، در مورد سمیت آن به ویژه برای موجودات آبزی شناخت اندکی وجود دارد. با توجه به توسعه سریع فناوری نانو و کاربردهای گوناگون آن، داشتن اطلاعات کافی درباره عوارض جانبی احتمالی در اندام های بدن آبزیان بسیار حائز اهمیت است. بنابراین، در این تحقیق به بررسی تعیین غلظت کشنده میانی(LC50) و تاثیر این ذرات بر آنزیم های کبدی ماهی کپور پرداخته شد. روش کار: 84 عدد ماهی کپور به مدت 96 ساعت در معرض غلظت های 0، 0/1، 0/5، 1، 2/5، 5 و 10 میلی گرم بر لیتر نانو ذرات نقره قرار گرفتند و تلفات روزانه ثبت گردید. نتایج توسط نرم افزار Probit Analysesبررسی و غلظت کشنده میانی(LC50) محاسبه شد. سپس براساس LC50به دست آمده 84 عدد ماهی در 4 تیمار( 0، 0/02، 0/04، 0/11 میلی گرم بر لیتر) در 3 تکرار قرار گرفت. بعد از طی 14 روز، 2 عدد ماهی از هر تکرار پس از بیهوشی با پودر گل میخک و خون گیری از کبد آن ها، تغییرات سطح آنزیم هایAST, ALP, ALTاندازه گیری شد. یافته ها: نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که LC50در این ماهی 0/23 میلی گرم بر لیتر به دست آمد ه و غلظت های بررسی شده نانوذرات نقره با افزایش غلظت، در سطح آنزیم های کبدی افزایش معنی داری نسبت به گروه کنترل از خود نشان دادند (0/05>Pنتیجه گیری: با توجه به نتایج پژوهش حاضر، نانو ذرات نقره دارای اثرات سمی بر آبزیان بوده و جلوگیری از رهایش عمدی یا تصادفی آن ها به زیست بوم های آبی باید مورد توجه بیشتر قرار گیرد.

زمینه مطالعه: بلوغ جنسی ماهی کپور نقره ای در یک میانگین سنی وسیعی بین 2-8 سالگی قرار دارد که این دامنه وسیع بلوغ جنسی به شرایط محیطی به خصوص فوتوپریود و درجه حرارت محیط و آب بستگی دارد.هدف: تعیین وضعیت بلوغ و شناسایی ساختار بافتی تخمدان ماهی کپور نقره ای در دو گروه سنی 2 و 4 سال در شرایط آب و هوایی استان خوزستان می باشد.روش کار: تخمدان 20 ماهی کپور نقره ای ماده در دو گروه سنی شامل گروه سنی 2 ساله با تعداد 10 عدد ماهی میانگین طولی 46±1.33 Cm و میانگین وزنی 1050±0.09 g، و گروه سنی 4 ساله با تعداد 10 عدد ماهی میانگین طولی 86±3.64 و میانگین وزنی 5460±800 g مورد مطالعه قرار گرفت. جهت مطالعه هیستومورفومتریک، پس از ثبوت به روش معمول تهیه مقاطع بافتی، برش هایی به ضخامت 5 m تا 6 تهیه و مورد رنگ آمیزی هماتوکسیلین- ائوزین و PAS قرار گرفتند.نتایج: تخمدان ماهیان گروه سنی 2 ساله،، تیغه هایی از کپسول به نام تیغه های تخمک زا به داخل تخمدان کشیده شده و حاوی سلول های جنسی اولیه، اووگونی و فولیکول های کروماتین نوکلئولوس، پری نوکلئولوس و کورتیکال آلوئولوس می باشند که سلول های اووگونی بیشترین درصد سلولی موجود در این تیغه ها را تشکیل می دهند. تخمدان گروه سنی 2 ساله، فاقد فولیکول در مراحل زرده ای و بالغ بود. در تخمدان ماهیان گروه سنی 4 ساله، رشد و تکامل فولیکولی تا تشکیل فولیکول های زرده ای و بالغ ادامه یافته و بیشترین نوع فولیکول های تخمدانی را تشکیل می دهند. در قطر فولیکول، اووسیت، هسته اووسیت و تعداد هستک ها در بین گروه های سنی 2 و 4 ساله، اختلاف معنی داری وجود دارد. ضخامت زونا پلوسیدا در انتهای مرحله کورتیکال آلوئوس (1.53±1.11 m) و در فولیکول بالغ به بیشترین ضخامت خود (6.88±0.21 m) رسید.نتیجه گیری نهایی: در شرایط آب و هوایی استان خوزستان تخمدان ماهیان گروه سنی 2 ساله، نابالغ ولی تخمدان ماهیان گروه سنی 4 ساله، بالغ می باشند.

امروزه استفاده از کنسانتره پروتئین ماهی یا FPC (Fish Protein Concentrate)، برای غنی سازی نان مورد توجه قرار گرفته است. در این تحقیق از کنسانتره پروتئین ماهی کپور نقره ای (Hypophthalmichthys molitrix) جهت غنی سازی نان بروتشن با افزودن مقادیر 2.5، 5، 7 و 10 درصد استفاده شد. بر اساس آزمایش های چشایی نان حاوی 5 و 7 درصد FPC مورد قبول ارزیابان حرفه ای قرار گرفت. آزمایش های شیمیایی بر روی این دو نمونه و نمونه شاهد نشان داد که در نمونه شاهد درصد پروتئین، چربی، رطوبت و خاکستر به ترتیب: 11.43، 1.13، 29.26 و 2.014 و در نمونه حاوی 5 درصد FPC:15.36 ، 1.14، 34.27، 1.22 و نمونه حاوی 7 درصد FPC:17 ، 1.15، 36.25 و 2.42 درصد بود. نتایج آزمون فارینوگراف نشان داد که میزان جذب آب در خمیرهای حاوی FPC حدود 2-1 درصد افزایش یافت و همچنین مدت زمان نگهداری نمونه های غنی شده با 5 و 7 درصد FPC نیز تا 48 ساعت تعیین گردید. لذا با توجه به نتایج به دست آمده، غنی سازی نان بروتشن با 7-5 درصد کنسانتره پروتئین ماهی کپور نقره ای پیشنهاد می گردد.

به منظور بررسی اثر تری کلروفن بر روی پارامترهای هماتولوژیک خون ماهی، تعداد 60 ماهی کپور نقره ای انتخاب و به سه گروه شاهد 12) عدد(، مصرف کننده دوز 0.25ppm 24) عدد( و مسموم شده با دوز 1ppm 24) عدد( تری کلروفن تقسیم شدند. در مورد گروههای مصرف کننده دوز 0.25ppm و مسموم شده با دوز 1ppm تری کلروفن در زمانهای پیش از شروع آزمایش (شاهد)، 12، 24، 36 و 48 ساعت پس از مسمومیت تجربی، خونگیری به عمل آمد. در هر نمونه خون، تعداد گلبولهای قرمز، غلظت هموگلوبین، میزان هماتوکریت، شاخصهای گلبولی، تعداد گلبولهای سفید، درصد هتروفیلها، منوسیتها، لنفوسیتها، گلبولهای سفید دژنره و تعداد ترومبوسیتها اندازه گیری شدند. نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان می دهند که بین گروه شاهد و گروههای مصرف کننده دوزهای 0.25 و 1ppm تری کلروفن از نظر تعداد گلبولهای قرمز، غلظت هموگلوبین، میزان هماتوکریت، تعداد گلبولهای سفید و درصد هتروفیلها، لنفوسیتها، منوسیتها و گلبولهای سفید دژنره اختلاف آماری معنی دار وجود دارد (P<0.05). بین گروه شاهد و گروه مصرف کننده دوز 0.25ppm تری کلروفن از نظر هیچ یک از پارامترهای هماتولوژیک خون اختلاف آماری معنی دار مشاهده نشد (P>0.05) با افزایش دوز سم به 1ppm، افزایش معنی داری در درصد هتروفیلها و گلبولهای سفید دژنره و کاهش معنی داری در تعداد گلبولهای قرمز، غلظت هموگلوبین، میزان هماتوکریت، تعداد گلبولهای سفید، درصد لنفوسیتها و منوسیتهای خون ماهی کپور نقره ای مشاهده شد (P<0.05). پس از ایجاد مسمومیت با دوزهای 0.25ppm و 1ppm تری کلروفن در زمانهای مختلف پس از مسمومیت تنها در مورد درصد گلبولهای سفید دژنره در مسمومیت با دوز 1ppm، اختلاف آماری معنی دار مشاهده شد (P<0.05) و در مورد سایر پارامترها در زمانهای مختلف پس از مسمومیت هیچ گونه تغییر معنی داری دیده نشد. در این پژوهش هیچ گونه اثر متقابلی بین دوز سم تری کلروفن و زمانهای مختلف پس از تجویز سم، در مورد هیچ یک از پارامترهای هماتولوژیک خون ماهی کپور نقره ای به دست نیامد. به طور خلاصه، تری کلروفن در دوز 1ppm اثرات قابل توجهی بر پارامترهای هماتولوژیک خون ماهی کپور نقره ای دارد.

سابقه و هدف: قابلیت فساد پذیری بالای ماهیان سبب شده تا حفظ کیفیت ماهی تازه، یکی از مسایل مهم برای صنعت فراوری ماهی و مصرف کنندگان باشد. هدف این مطالعه، ارزیابی اثر ضدباکتریایی و ضداکسیدانی باکتریوسین Z روی فیله کپور نقره ای هنگام نگهداری در یخچال بود.مواد و روش ها: فیله های ماهی پس از توزین با استفاده از نایسین Z (0.2 گرم به ازای هر کیلوگرم) اسپری شدند. سپس در شرایط خلأ بسته بندی و در یخچال (4oC) نگهداری شدند. شاخص های میکروبی (LAB, PTC, TVC) و شیمیایی (TVB-N, TBA, PV) در روزهای صفر، 3، 6 و 9 اندازه گیری شدند.یافته ها: میزان باکتری های سرما دوست، اسید لاکتیک و هوازی مزوفیل در نمونه های شاهد، بالاتر از تیمار حاوی نایسین بود. شاخص های میکروبی در تیمارهای دارای باکتریوسین به طور قابل توجهی در آغاز دوره کاهش یافت و از آن پس با سرعت رشد کمتری نسبت به نمونه های شاهد افزایش یافت. شاخص های شیمیایی در تیمار های حاوی نایسین نسبت به تیمار شاهد با شیب کمتری افزایش یافت.نتیجه گیری: استفاده از متابولیت ها به عنوان نگهدارنده های طبیعی در فیله ماهیان به ویژه جهت افزایش زمان ماندگاری فیله ها هنگام نگهداری در یخچال می تواند موثر باشد. استفاده از نایسین Z سبب افزایش زمان ماندگاری فیله کپور نقره ای به مدت 3 روز در دمای 4oC شد.